‘Vooral winst voor Rusland in militaire oefening in Zuid-Afrika’

Source: NOS | Original Published At: 2023-02-17 05:53:05 UTC

Key Points

• Militaire oefening Mosi II tussen Rusland, China en Zuid-Afrika duurt tien dagen
• Russisch oorlogsschip Admiral Gorsjkov uitgerust met hypersonische Zirkon-kruisraketten betrokken
• Zuid-Afrika benadrukt neutraliteit maar wordt bekritiseerd om deelname aan oefening
• Oefening wordt gezien als machtsvertoon en legitimering van Russische invasie in Oekraïne
• Zuid-Afrika maakt deel uit van BRICS-samenwerking met Rusland en China

AFP De Admiral Gorsjkov in de haven van Kaapstad

NOS Nieuws • vandaag, 06:53 ‘Vooral winst voor Rusland in militaire oefening in Zuid-Afrika’ Elles van Gelder correspondent Afrika Elles van Gelder correspondent Afrika

In een klein gehuurd bootje voeren acht demonstranten deze week in de haven van Kaapstad naar een Russisch fregat. Onder de activisten was de Oekraïense Dzvinka Kachur, die al lange tijd in Zuid-Afrika woont. Ze hield een bord vast met daarop de leuze ‘Geen Russische oorlogsspelletjes in onze wateren’. Russische mariniers kwamen aan dek en keken vanaf hun schip, de Admiral Gorsjkov, naar de activisten.

Een klein protest tegen een reus. Het oorlogsschip, dat uitgerust is met de hypersonische Zirkon-kruisraketten, was op doortocht naar de oostkust van Zuid-Afrika, waar vanaf vandaag een militaire oefening wordt gehouden met de marine van Rusland, China en Zuid-Afrika. De operatie duurt tien dagen, bijna een jaar na de Russische inval in Oekraïne.

‘Russische propaganda’

Dat steekt demonstrante Kachur. “Dit is Russische propaganda,” zegt ze. “De Russen willen laten zien dat er nog landen zijn die hen accepteren.” Ook de burgemeester van Kaapstad trok van leer na de onverwachte stop: “Kaapstad wil niet medeplichtig zijn aan Ruslands wrede oorlog,” twitterde de burgemeester, die lid is van de oppositiepartij Democratische Alliantie. Hij voegde er nog aan toe: “#VoetsekRussianwarship”, een Afrikaans woord dat neerkomt op “Rot op Russisch oorlogsschip”. De Democratische Alliantie vindt dat Zuid-Afrika het signaal geeft loyaal te zijn aan Rusland.

Maar de Zuid-Afrikaanse regering, die wordt gedomineerd door het ANC, ziet het probleem niet en blijft hameren op zijn neutraliteit als het gaat om de oorlog tussen Rusland en Oekraïne. De militaire oefening is volgens het kabinet een manier om de goede betrekkingen tussen Zuid-Afrika, Rusland en China te versterken.

Zuid-Afrika zegt dat de oefening (Mosi II) gewoon een vervolg is op Mosi I in 2019, toen Rusland ook te gast was. En dat het niets anders is dan eerdere oefeningen met het Verenigd Koninkrijk, Nigeria, Ivoorkust, Ghana en de Verenigde Staten.

Militaire oefening Mosi II De oefening Mosi II, wat zoveel betekent als rook, vindt plaats voor de kust van Durban en Richard’s Bay. Rusland stuurt het oorlogsschip Admiral Gorsjkov met de Zirkon-kruisraket. Zuid-Afrika zegt dat er geen afspraken zijn om de raket tijdens de oefening te testen. Ook zou er een Russische olietanker aanwezig zijn. China zou een fregat sturen, een torpedobootjager en een ondersteunend schip. Zuid-Afrika meldde in eerste instantie mee te doen met 350 manschappen en een fregat, maar zegt nu meer schepen in te zetten. Over het programma is weinig bekend: er zou geoefend worden met het testen van communicatiesystemen en maritieme samenwerking en er zouden anti-piraatoefeningen worden gehouden.

Sinds het begin van de invasie wil Zuid-Afrika neutraal blijven. Een keer werd daarvan afgeweken: vlak na de inval riep het ministerie van Buitenlandse Zaken de Russische troepen op om zich terug te trekken, maar dat gebeurde terwijl president Ramaphosa in het buitenland was.

Toen er vlak daarna een VN-stemming was voor een resolutie waarin werd geëist dat Rusland zijn troepen terugtrok uit Oekraïne, onthield Zuid-Afrika zich van stemming. Sindsdien spreekt de regering alleen maar over een vreedzame oplossing via dialoog.

Machtsvertoon

Dat Zuid-Afrika geen partij kiest komt deels door historische banden. De Sovjet-Unie steunde regeringspartij ANC in de strijd tegen de apartheid. Ook is er een economische verklaring: Zuid-Afrika maakt samen met Rusland, China, India en Brazilië deel uit van BRICS, een bondgenootschap van opkomende landen.

Politiek commentator Peter Fabricius vindt dat Zuid-Afrika door de oefening juist wel partij kiest, en dus niet neutraal is. Volgens hem heeft vooral Rusland baat bij de oefening. “Onze marine is in slechte staat, ik weet niet goed wat ze hiermee te winnen hebben.”
Hij vindt de houding van Zuid-Afrika ten aanzien van Rusland fout. “Rusland komt met een fregat met Zirkon-raketten en zegt die ook te gaan testen,” vervolgt hij. “De Zuid-Afrikaanse defensiemacht spreekt tegen dat er gevuurd gaat worden, maar dan nog is het machtsvertoon. En je moet jezelf toch de vraag stellen of we de Russische marine zo niet helpen. Het zet de goede relaties met het Westen op het spel.”
Neutraliteit legitimeert invasie

Josep Borrell, hoge vertegenwoordiger Buitenlandse Zaken van de Europese Unie, schreef eind januari na een bezoek aan Zuid-Afrika te hopen dat het land zijn goede betrekkingen met Rusland gebruikt om Moskou ervan te overtuigen een einde te maken aan het conflict in Oekraïne. Een neutrale opstelling legitimeert de invasie, vindt hij.

Echt harde woorden vallen er nog niet, want dat kan Zuid-Afrika verder richting Rusland drijven. De Zuid-Afrikaanse minister van Buitenlandse Zaken zei onlangs dat zijn land zich niet de wet laat voorschrijven. De gezamenlijke oefening met Rusland is daarvan een teken.